"De toekomst is aan het reine saucijzenbroodje"
door Jan Donkers
'lk heb steeds geweten dat we zouden winnen,' zei Steve Badloe toen hij in november 1998 met zijn Imamin Fresh Food Company in het Wassenaarse kasteel De Wittenburg tot 'Onderneming van het Jaar' werd uitgeroepen. 'Als ik iets in mijn hoofd heb, gebeurt het ook. Dan laat ik me door niets afleiden voor ik het bereikt heb.'
Succes heeft Steve Badloe. Zijn uiterlijk straalt het uit hij is jong (38 om precies te zijn) en daadkrachtig. Charmant en zelfverzekerd. Wat hij aanraakt is succesvol. Met zijn vorige bedrijf bracht hij het al tot 'Bakker van het jaar'. Maar zijn nieuwe bedrijf, dat kant en klare halal maaltijden (halal = 'rein' voor moslims) fabriceert, blijkt niet alleen een geweldige marketing hit maar maakte hem ook tot 'Ondernemer van het jaar'.
De schooljaren van Steve Badloe
Steve Badloe is in Suriname geboren maar kwam als jongetje naar Nederland. Eenmaal in de eindexamenklas van de havo voelde hij dat hij veel te veel op de praktijk gericht was om nog langer in de banken te blijven zitten. hij liet het eindexamen voor wat het was en deed de schooldeur voorgoed achter zich dicht. Badloe: 'lk zag het nut er niet langer van in.
Start van een loopbaan
Mijn vader is toen voor me naar een bakker in de Slaatsliedenbuurt gegaan en heeft gezegd "Ik heb een zoon die met meer naar school wit. hij wil gaan werken." En daar namen ze me aan. Het was zo'n oude, ambachtelijke bakkerij. ik begon er als jongen van 18, als hulpje en ik werkte dag en nacht, moest balen meel sjouwen, alles. Dat heb ik drie jaar gedaan.' 'Toen ben ik teruggegaan naar Suriname, aldus Steve Badloe. Daar heb ik twee jaar gewerkt in een Leidinggevende functie in een bakkerij. Toen ik terugkwam in Nederland, hoorde ik dat de zoon van mijn vroegere baas een bakkerij voor zichzelf begon. ik ben met hem gaan praten, hij heeft me meteen in dienst genomen en een tijdje later was ik mede-eigenaar. Dat was twaalf uur per dag werken, zes dagen in de week. Vrijdagsnachts om twaalf uur opstaan en de volgende middag pas naar bed.
Verkoop van eerste succes
Het bedrijf werd een enorm succes. Toen ik er in 1996 uit stapte, mijn aandeel verkocht, hadden we een omzet van 43 miljoen gulden en honderdvijftig man in dienst. in dat jaar werd ik tot 'Bakker van het jaar' uitgeroepen, dat is een tweejaarlijkse prijs in de bakkerijsector waarbij je wordt beoordeeld op zaken als personeelsbeleid, marketing, producten, hygiëne, enzovoort. Steve Badloe was met zijn bedrijf de snelst groeiende bakkerij van Nederland, maar op het moment van die prijs, na al die jaren, had ik het ook wel gezien. ik was blijkbaar toe aan een nieuwe uitdaging maar wilde eerst een jaar gaan reizen.' Het liep anders.
Honderd procent toewijding
Steve Badloes totale toewijding aan zijn bedrijf ('je bent pas een goede ondernemer als je er voor honderd procent tegenaan gaat. je kunt je niet laten afleiden, zelfs niet door je privé-leven ') had zijn huwelijk geen goed gedaan. 'En, wat doe je als vrijgezel, als er niet meer voor je gekookt wordt? Dan ga je buiten de deur eten. ik was gewend Surinaams te eten, dus ik bezocht meestal Surinaamse eet huisjes.
Halal productie
Het viel me op dat de meeste klanten Nederlanders waren, wel vier van de vijf. Dat verbaasde Steve Badloe omdat in Nederland wel bijvoorbeeld Surinaamse artiesten en sporters bekend zijn, maar het eten niet. De Surinaamse keuken is een mengeling van Hindoestaanse, joodse, Javaanse en Chinese invloeden. ik vond het dan ook merkwaardig dat fabrikanten wel steeds nieuwe Chinese en Indische producten op de markt brengen, maar dat niemand op het idee was gekomen "kant-en-klaar" Surinaams eten aan te bieden. Dat bracht mij op een idee. in plaats van een "wereldreis" ben ik toen onder de merknaam "Madam Jeanet" voor supermarkten, bedrijfscatering en luchtvaartmaatschappijen "kant-en-klaar" Surinaams gaan maken. En omdat ik zelf moslim ben, heb ik dat eten meteen halal gemaakt, rein.'
Wat betekent halal?
'Wat dat in de praktijk betekent? Halal betekent letterlijk: toestemming. Het houdt in dat je een dier slacht volgens de regels. De slagaders moeten met een heel scherp mes worden door gesneden en dan moet het dier doodbloeden. Toen ik met mijn maaltijden begon, deden de slachthuizen hier het al op een heel professionele manier, in samenwerking met de Dierenbescherming, het Ministerie van Landbouw en de moslim-organisaties
Zo is een slachtmethode ontwikkeld die acceptabel is voor alle betrokkenen. Het dier lijdt er niet onder, de scherpte van het mes wordt voort durend gecontroleerd. Het dier krijgt een klein beetje verdoving, maar niet zoveel dat het at helemaal weg is. Maar na een paar seconden is het dier door het bloedverlies al in coma.
Surinaams convenience food
Toen Steve Badloe zich de potentiële omvang van de moslim markt realiseerde, werd wat begon als een bedrijf voor Surinaams convenience food, al snel een bedrijf voor halal maaltijden. 'Die markt is alleen al in West Europa enorm. Tien procent van alle West-Europeanen, dus ook van alle Nederlanders, is tegenwoordig moslim. Dus we hebben het over 34 miljoen mensen.'
Het slachten moet door een moslim geschieden. Dat hoeft geen geestelijke te zijn zoals bij de joden, maar onder het slachten moet wel een gebed worden gezegd.'
Gastarbeiders worden de doelgroep
'In veel Europese landen heeft die omvang te maken met het koloniale verleden en tel daarbij natuurlijk het aantal gastarbeiders en hun families. in Duitsland bijvoorbeeld wonen vijf miljoen Turken, de illegalen inbegrepen. Dat is de grootste groep Turken buiten Turkije. De eerste generatie van die mensen kwam in de jaren zeventig naar Europa en deed alles nog binnenshuis, ook eten. Maar de tweede generatie, zoals Steve Badloe, is Europeser geworden, en die zoekt ook het gemak. Maar totdat wij op de markt kwamen was dat niet te vinden. Moslims moesten altijd vegetarisch eten, in de bedrijfskantine, in de horeca, als ze op reis waren, omdat ze nooit zeker waren dat het vlees halal was.'
Luchtvaartmaatschappijen
Steve Badloe is nu bezig bestaande maaltijdfabrieken over te nemen en die honderd procent halal te maken. 'Daarmee kun je een veilige productie garanderen, met een keurmerk dat voor iedereen vertrouwd is. Nu is het nog zo dat luchtvaartmaatschappijen uit bijvoorbeeld Pakistan of Koeweit die op Amsterdam vliegen, hun eten veer de retourvlucht al op de heenvlucht meenemen. Dat betekent onnodige verspilling van ruimte en brandstof. Straks kunnen wij het ze dan hier leveren. Het aardige is dat je halal voedsel eigenlijk voor elke soort keuken kan maken. ik kan bijvoorbeeld een halal lasagne maken of noem maar op. Het is dus helemaal niet tot het soort maaltijden uit moslim landen beperkt. Zo zijn we nu bezig met een halal saucijzenbroodje, maar we kunnen ook boerenkool met worst maken, hutspot, alles is mogelijk. Alleen varkensvlees is natuurlijk uit den boze.'
Horecava
Steve Badloe dacht zijn nieuwe bedrijfsidee in drie maanden te kunnen realiseren, maar heeft er uiteindelijk anderhalf jaar over gedaan. 'Pas op de afgelopen Horecava heb ik het gepresenteerd. Ik kreeg meteen KLM, Martinair, Albert Heijn en allerlei retailers op me af. ook bestaande fabrikanten die zeiden: "Dal wij daar niet aan ,gedacht hebben!" ik geloof erg in de wijsheid die zegt dat, als je een pad betreedt, je soms op een zijpad lijkt te komen dat uiteindelijk je hoofdpad blijkt te zijn. Die halal maaltijden waren oorspronkelijk het zijpad maar werden de hoofdtak, internationaal, voor elk soort keuken. En met die Surinaamse maaltijden gaan we natuurlijk ook gewoon door,' zegt hij, terwijl hij de smakelijk verpakte typische Surinaamse Gerechten laat zien: specialiteiten als pom, roti en javaanse bami, die we nog diezelfde dag op hun (voortreffelijke) kwalileit kunnen testen.
Productie Problemen veroorzaakt vertraging
'Dat we pas sinds afgelopen juni leveren, heeft te maken met productie problemen in het begin. Want er moest echt halal geproduceerd kunnen worden. Dat certificaat moet erop staan om de rnensen vertrouwen te geven. ik heb dus gezocht naar bestaande slagers, bakkerijen, die dergelijke die onder onze regels konden produceren. Nu heb ik mijn eigen bakkerij en binnenkort beginnen we met onze eigen maaltijdfabriek. Binnen enkele jaren wil ik een volledig halal foodconcern hebben.'
Halal Maaltijdfabriek
'In het begin werkte ik alleen voor de Nederlandse markt, maar toen kwamen de eerste aanvragen uit Duitsland, en daarna ook uit Engeland, België en Frankrijk. in al die landen was dus geen maaltijdfabriek die halal produceerde. in Engelse supermarkten zie je meters schapruimte voor koosjer voedsel maar niet voor halal voedsel, terwijl die markt veel groter is.'
Allochtone arbeiders bij grote bedrijven als Hoogovens en Shell namen doorgaans hun eten mee naar het werk, maar sinds het bestaan van imamin Fresh Food Company kan daar nu voor moslims rein voedsel vanuit de buffetverkoop worden aangeboden. 'En het mooie,' zo voegt Steve Badloe eraan toe, 'is dat niet moslims het ook eten; niet omdat er op de juiste wijze geslacht is maar gewoon, omdat het lekker is. We komen nu snel met Turkse en Marokkaanse halal maaltijden op de markt, als ik maar een tiende procent van de markt heb van wat die mensen aan eten binnenshuis uitgeven, dan,zit ik at aan een omzet van meer dan honderd miluoen gulden. Bovendien is het een markt die blijft bestaan; ook al ben je een moderne moslim, er zijn toch regels die je niet kwijt raakt. En daar komt het gemak nog bij: de convenience markt is niet terug te draaien.' Zijn uitverkiezing tot 'Ondernemer van het jaar' beschouwt Steve Badloe als en 'gigantische erkenning van buitenaf: ik heb een paar dagen in een roes geleefd'. met de geld prijs die erbij hoorde kreeg hij de mogelijkheden aangereikt om zijn plannen verder te realiseren: professionele bedrijfsadviezen, nieuwe investeerders, het vertrouwen van een bank.
Van maaltijdproductie tot verkoop
Al in een paar maanden tijd is hij uit zijn Amsterdamse kantoor gegroeid en is voor Steve Badloe het moment aangekomen om zich niet langer met de maaltijdproductie maar uitsluitend met de verkoop bezig te gaan houden. Hij heeft nu 31 mensen in dienst maar probeert niet veel verder te groeien. ' Ik wil meer in licentie laten produceren, dan blijf je flexibeler.' Steve Badloe ziet zichzelf niet graag als 'allochtone ondernemer' betiteld, maar erkent wel dat hij iemand is die midden tussen twee culturen staat. 'In Nederland telt het resultaat, in Suriname is het belangrijk dat je bezig bent. Daar werkt men op gevoel, hier worden mensen op tijd vastgepind. ik voel me vooral ondernemer, heb mijn allochtoon zijn nooit gebruikt in de zin van een achterstandspositie. Andere allochtone ondernemers zeggen wet eens dat ze een voorbeeld willen zijn, maar ik heb dat helemaal niet. ik hoop hooguit dat anderen er iets van willen meepakken. ik heb ook nooit discriminatie gevoeld, ik sta daar boven.
Steve Badloe zit in jury voor ondernemer van het jaar
Zo'n discussie als over Sinterklaas, dat zijn Zwarte Piet geen Zwarte Piet meer mag zijn, daar kan ik me mateloos aan ergeren. Van alle landen in de wereld staat Nederland het meest open voor multiculturele invloeden. Maar Nederlanders hebben wel een signaal nodig in de trant van: "ik ben een van jullie", nou daar heb ik ook geen moeite mee.' 1999 wordt een enerverend jaar voor Steve Badloe: hij zit dit keer in de jury van de prijs die hij vorig jaar won, en staat in september op voor de verkiezing van European Businessman of the Year. Met zijn bedrijf verwacht hij op het honderdvoudige uit te komen van de omzet waar hij mee begon. 'Maar ik wil voorzichtig blijven groeien; de duidelijkheid in deze markt is het allerbelangrijkst.'